eÙxagyk xgxhdí ËbËm Ëj ËkwMxU ipwiwxk AwKwËk ËbLw xbËtËQ Zw pl GBWo G ËkwM eÞai AwxgÆÙZ pt 1981 owËl AwËixkKwt „ Zwk 2 gQk ek G
ËkwËMk KwkY xpowËg AwxgÆÙZ pt GK ckËdk hwBo jwk dwi · HIV
ZZxbËd AËdK ËbËmB G ËkwËMk DexþÿËZk eÞiwd ewItw ËMËQ „ dwky ekÓn
Ëj ËKD G ËkwËMk xmKwk pËZ ewËk „ GBWok GLd ejêìæ ËKwd xPxK:ow
AwxgÆÙZ pt xd „ ZwB Gk exkYwi xdxúPZ AKwl iÙZøÖ „

Ëj ËkwMxU gZêiwd xgËmò ogËPËt AwËlwxPZ Ggv jw eÖËkw iwdgRwxZËK kyxZiËZw AwZx‰Z KËk ËkËLËQ Zwk dwi GBWo„ xgmò oòwþÿø ovþÿw GKKhwËg ogËPËt Ëgxm MÖkÖZò Ggv gkw¥ xbËtËQ G ËkwM eÞxZËkwËck Rdø„ G ËkwËMk eÞKÙZ kÓe xdYêt AwiwËbk iËZw ËbËm AËdK oit oºg pt dw„

Adøwdø ËkwËMk oËŠ GBWËok GKxU gr ewaêKø kËtËQ„ GBWËok Rdø bwty GBPAwBxh xdËR ËKwËdw ËkwM oÙxÄ KËk dw gkv iwdÖËnk ËkwM eÞxZËkwËck Rdø Ëj ËKwnMÖËlw AwËQ (Ëjid CD4+, T Cells) ZwËbk cµvo KËk Ëbt„ fËl iwdÖËnk mkyËkk ËkwM eÞxZËkwcgøgþÿw cµvo pËt jwt„ ZLd Adø Ëj ËKwËdw owcwkY ËkwËMk RygwYÖI iwdÖËnk iÙZøÖ NUwËZ ewËk„ GBWËok RygwYÖ mkyËk eÞËgm Kkwk Aaê xdNwêZ Ggv cyklËt iÙZøÖ„ G htwgp ËkwM gZêiwËd eÙxagyËZ xKkÓe xgþæÙZ Zw ËgwSwk Rdø AwoÖd xKQÖ Dew£ ËbLw jwK„

2005 owËlk xpowg AdÖjwty
xgËmò ogêËiwU AwKÞwËìæk ovLøw 4 ËKwxU 3 lwL Gk iËcø eÞw®gtÆ eÖkÖn 2 ËKwxU 5 lwL eÞw®gtÆ dwky 1 ËKwxU 75 lwL Ggv xmmÖ 23 lwL

mÖcÖ 2005 owËlB AwKÞwËìæk ovLøw 49 lwL Gk iËcø xmmÖ 7 lwL

2006 owËlk Ëmn dwMwb ËiwU AwKÞwËìæk ovLøw pËg 6 ËKwxU 50 lwL (dÓoídZi)„

1981 ËaËK 2005 owl ejêìæ GBWËo ogêËiwU iÙËZk ovLøw 2 ËKwxU 50 lwL Ggv 2030 owl dwMwb AwËkw eÞwt 11 ËKwxU 70 lwL iwdÖËnk iÙZøÖk Awm‰w kËtËQ„

Ggwk AwiwËbk xdËRËbk xbËK ËPwL ËfkwËdw jwK„ AwiwËbk ewmòêgZyê Ëbm hwkZ Ëh#ËMwxlK AgþÿwËdk KwkËY AwiwËbk Ëj ËKwËdw xgnt hwkZËK xpowËgk iËcø AwdËZ pt„ KwkY ËoB ËbËmk Ëj ËKwËdw eÞwKÙxZK, owiwxRK Ggv oòwþÿøMZ oioøwk KwkËY gwvlwËbËmk iwdÖnËKI SÖ^xKk iËcø erËZ pt„

DbwpkYoòkÓe ËewxlIk Kaw glw jwt„ xgMZ eÞwt 5 gQk gwvlwËbm ËewxlIiÖ£ß awKËlI xgmò oòwþÿø ovþÿw gwvlwËbmËK ËewxlIiÖ£ß Ëbm xpËoËg ËNwnYw Ëbtxd mÖcÖ hwkËZ G ËkwËMk eÞwbÖhwêËgk KwkËY Ggv bÖ:LRdK pËlw 2006 owËlk iwPê iwËo oyiwìægZyê GKxU ËRlwt ËewxlI ËkwËM AwKÞwìæ GKxU xmmÖËK ewItw ËMËQ jwËK ekyqw KËk xgšwdykw xdxúPZ pËtËQd G RygwYÖ oyiwËìæk Iewk Zaw hwkZ ËaËK AwMZ„ Aawê[z#2510;] ËewxlIiÖ£ß pItw ËaËK gwvlwËbm dÓoídZi AwËkw Pwk gQk xexQËt ËMl„

jwB ËpwK, GBWËok ËqË¢I hwkËZk xgnt xgËgPdwt kwLËZ pËg„ G DeipwËbËm GBWËok ËqË¢ hwkZ gr ckËdk SÖ^xKk iËcø kËtËQ Ggv AwmewËmk ËbmMÖËlwËKI SÖ^xKk iËcø ËkËLËQ„ 1986 owËl ZwxildwWÖ kwËRøk xKQÖ exZZwk mkyËk eÞai GBWËok RygwYÖ ckw eËr„ Gkek 1990 owËl hwkËZ GBWo AwKÞwËìæk ovLøw bw^rwt KËtK pwRwk Ggv ËoLwd ËaËK 2003 owËl Gk ovLøw GK lwËf bw^rwt eÞwt 51 lwËL! xgxhdí exkovLøwd AdÖjwty, gZêiwËd hwkËZ 57 lqwxcK iwdÖn mkyËk GBPAwBxh/GBWo xdËt Ëg^ËP AwËQ„

RwxZovËNk xpowËg 1980 ËaËK 2000 owl ejêìæ xgm gQËk hwkZ 27 lwL iwdÖn GBWËok KwkËY iÙZøÖgkY KËkËQ„ mÖcÖ 2005 owËlB jwk ovLøw Pwk lwËLk Ëgxm, jw xgËmò oËgêwP„ cwkYw Kkw pËâQ, 2000-2015 owËlk iËcø G iÙZøÖk ovLøw GK ËKwxU 20 lwL QwxrËt jwËg„

GLwËd iËd kwLËZ pËg, owiwxRK Ggv AaêÐdxZK KwkËY Ddítdmyl Ggv AdÖdíZ ËbmMÖËlwt eÞw® Zaø Ggv eÞKÙZ Agþÿwk iËcø xgkwU ewaêKø xgbøiwd„ Gog ËbËm AxcKwvm iwdÖËnk oòwþÿø ekyqw oºg pt dw, fËl iÙZøÖk eÞKÙZ KwkYI Rwdw jwt dw„

gwvlwËbËmk Agþÿw hwkËZk iËZw bÞÖZ AgdxZmyl dw pËlI AoËPZdZw Ggv jawja eÞþæÖxZk AhwËg G Ëbm Ëj ËKwËdw oit iwkwZôK SÖ^xKk iËcø eËr ËjËZ ewËk„ gwvlwËbËm eÞai GBWo mdw£ß Kkw pt 1998 owËl„ Gkek okKwxkhwËg 2004 owl ejêìæ 13,000 GBWo AwKÞwËìæk dwi ZwxlKwhÖ£ß Kkw pËtËQ„ ZËg GUw xdxúPZ, eÞKÙZ ovLøw AËdK Ëgxm„

KwkY
GBWo pItwk Rdø ekýekoóexKêZ bÖB ckËdk KwkY xgbøiwd„ (1) DewbwdMZ Ggv (2) AwPkYMZ„ DewbwdMZ KwkY eÖËkw xgËmò GKB„ Ëjidök£ß, gyjê, iwËtk gÖËKk bÖc (jxb iw ËoB RygwYÖ gpd KËk) BZøwxbk iwcøËi GBPAwBxh GKRËdk mkyk ËaËK AËdøk mkyËk ovKÞxiZ pt„ xKìç Ëjog AwPkYËK GBWo AwKÞwìæ pItwk iÓl KwkY xpËoËg eÞwcwdø Ëbtw pËtËQöËbLw jwt, Gk KÞxiK eÞwcwËdøk ËqË¢ DdíZ I AdÖdíZ/Ddítdmyl xgËmòk iËcø ewaêKø xgbøiwd„

2004 owËlk Rxke AdÖjwty DdíZ xgËmò, xgËmnZ AwËixkKwt GBWËok Ëjog Dewbwd gw AwPkYËK KÞiwdÖowËk eÞwcwdø Ëbtw pËâQ ËoMÖËlw pËlwö

eÖkÖËnk ËqË¢
1· oiKwxiZw-58%

2· xoxkË™k iwcøËi iwbK MÞpY-21%

3· gpÖMwxiZw (eÞcwdZ exZZwoóexKêZ)-11%

4· ËgeËkwtw Ëj#d AwPkY-8%

5· Adøwdø-2%

Aawê AÐgc Ëj#d AwPkËYk KwkËY AwKÞwìæ-77%

ixplwËbk ËqË¢
1· gpÖMwxiZw-64%

2· xoxkË™k iwcøËi iwbK MÞpY-34%

gwvlwËbm Ggv hwkZop AdÖdíZ/Ddítdmyl ËbmMÖËlwt Ëjog Dewbwd gw AwPkYËK KÞiwdÖowËk eÞwcwdø Ëbtw pËâQ ËoMÖËlw pËlwö :

1· exZZwlt

2· xoxkË™k iwcøËi iwbK MÞpY

3· oiKwxiZw

4· Ëemwbwk k£ßxgËKÞZw

5· Adøwdø

ËbLw jwËâQ, eÞwcwËdøk ËqË¢ ewaêKø awKËlI iÓl KwkY bÖxU, AÐgc Ëj#d AwPkY Ggv iwbKbÞgø„ Adøwdø KwkYMÖËlw G bÖxU KwkËYk oËŠ eÞZøq gw eËkwqhwËg oóexKêZ„

eÞxZËkwc xg¸wxìæ
owkw xgËmò GBWo oóeËKê öeÞxZKwk ËdB ZwB eÞxZËkwc„ xKìç G eÞxZËkwËck ËqË¢B PlËQ Pki xg¸wxìæ Ggv Ëq¢xgËmËn iZlggwxR„ xgËmò eÞxZxbd mZ mZ Ëoxidwk, xoËýewxRtwi, UK Ëmw AdÖxÅZ pËâQ, pwRwk pwRwk oËPZdZwiÓlK xgšwed eÞPwxkZ pËâQ, iÓlZ GKxU gwYy xdËt Awk Zw pËâQöxdkweb Ëj#d AwPkY KkÖd, KdWi gøgpwk KkÖd„ oóeÓYê xgntxU Gid Ëjd KdWi gwRwkRwZKkËYk ejwêËt PËl ËMËQ„ Awk G oÖËjwËM xKQÖ GdxRI Ggv gøgow eÞxZÅwd GBWËok dwËi xdËRËbk gøgowxtK oòwaê pwxol KkËQ„

eÖËkw gøwewkxU AwoËlB AbzhÖZ! cÓiewdRxdZ KøwdwËkk ËqË¢ glw pËâQ, cÓiewd ZøwM KkÖdöKøwdwk ËaËK gw^PÖd„ cÓiewËd xgnewd BZøwxb„ Awk GLwËd glw pËâQ AÐgc KwRMÖËlw KkÖd, ZËg owgcwËd KkÖd„ Ëq¢xgËmËn Gog xgntËK ÐgcZw Ëbtwk Rdø AwËëbwld pËâQ„ Gk fËl xgÞËUdop xgËmòk AËdK ËbËm oiKwxiZw AwBd KËk Ðgc Kkw pËtËQ„ Gog xgntËK iÓløËgwËck Agqt xpËoËgB ckw jwt„

gwvlwËbËmk ËeÞqweËUI xP¢ eÞwt GKB„ GBWËok xgkÖ˦ jÖ˦k Rdø okKwxk-ËgokKwxk eÞPÖk ovMVd KwR KkËQ„ GBWo Ggv GBWoovKÞwìæ xgnt xdËt eÞwt 300 GdxRI GLwËd xdËRËbk KwjêKÞi PwxlËt jwËâQ„ Gk iËcø 135xU GdxRI mÖcÖ GBPAwBxh/GBWo xdËt KwR KkËQ„ ZÙYiÓl ejwêËt xgËmnhwËg exZZw Ggv GËbk LË¥kËbk GBWo eÞxZËkwcoóexKêZ šwdbwd Ggv oit oit xgdwiÓËlø eÞxZËkwËck Dewbwd okgkwp KkwB GËbk KwR„ xKìç AwúPjêRdKhwËg G htwgp oioøwk iÓËlwewUËd GËbk ËKwËdw DËbøwM gw KYw lq Kkw jwt dw„

2005 owËlk xpowg AdÖjwty gZêiwËd gwvlwËbËm exZZw kËtËQ 1 lwL 5 pwRwk„ QbËgmy Ggv xgËmn DP ËmÞYyk exZZwËbk G xpowËg ckw ptxd„ gr mpkMÖËlwËZ GËbk ovLøw LÖg GKUw Ki dt„ GQwrw AxPxpíZ eÞPÖk hwoiwd exZZw kËtËQ jwËbk xpowg Kkw eÞwt Aoºg„

iwdÖËnk ËPwËLk AwrwËl xgeaMwiy eÖkÖËnk GKxU xgmwl Avm kËtËQ, jwkw xoxkË™k iwcøËi iwbK MÞpY KËk awËK„ Gog iwbKËogyk 70 hwMB iwbK Ëdtwk oit GKB oÓP AËdËK gøgpwk KËk awËK„ UÞwK WÞwBhwk, xgËmnZ oyiwìæ GlwKwk MwxrPwlKËbk iËcø oiKwxiZwk pwk iwkwZôKhwËg gÙx¦ ewËâQ„ GogB eÖËkw gwvlwËbËmk Rdø GK ipwxgeb ovËKZ„

GUw LÖgB opRËgwcø Ëj, Gog iwkwZôK AwPkY eÞxZËkwc gøxZËkËK GBWo dwËik htwgp bwdgËK xKQÖ xdiíþæËkk Dewbwd xbËt cµvo Kkw KLËdwB oºg dt„ ËkwËMk eÞxZËkwc RkÖxk, ZËg Zwk ËPËt RkÖxk AwPkY eÞxZËkwc„